Herdenking Markt voor Joden 2002
4 november 2002
Na afloop van de jaarlijkse herdenking bij het Kindermonument was ik een beetje gelukkig. Niet alleen omdat alles probleemloos verlopen was, niet omdat Henk 't Hooft (onze voorzitter) de juiste beslissing had genomen in verband met de klimatologische omstandigheden, maar omdat ik zo veel prachtige beelden op mijn netvlies had kunnen vastleggen.
Door:
Na afloop van de jaarlijkse herdenking bij het Kindermonument was ik een beetje gelukkig. Niet alleen omdat alles probleemloos verlopen was, niet omdat Henk 't Hooft ( onze voorzitter) de juiste beslissing had genomen in verband met de klimatologische omstandigheden, maar omdat ik zo veel prachtige beelden op mijn netvlies had kunnen vastleggen.
Het begon eigenlijk al 's ochtends. Het monument lag er prachtig bij, blinkend schoongemaakt door Willem en Ronnie. Tante Zus had de koperen plaat blinkend gepoetst De strip langs de rand was voor de gelegenheid vernieuwd door Jan Zoet. Ik moet er niet aan denken hoe de speeltuin en het Kindermonument er zou uitzien als er niet mannen waren met de technische begaafdheid als die van Jan Zoet en Hans van Gunst. Hans had zijn zaterdagochtend opgeofferd voor het maken van de houten geraamtes van de 6 panelen voor het schilderwerk van groep 8 van de St. Catharinaschool.
En toen kwamen de kinderen. Dat is altijd een prachtig gezicht. Keurig in de rij met een toegewijde meester of juf daarbij. Omdat ik zelf leraar ben, heb ik altijd grote bewondering voor de collega's die die kleine maar vaak nog lieve ondeugden, zo goed in bedwang houden. 109 leerlingen zaten in een kring, en die moest ik welkom heten. Als ik dan al die verwachtingsvolle ogen op me gericht zie, raak ik altijd een beetje in de war. "Zal dat wat ik gisteravond bedacht heb wel door ze begrepen worden?". Ik vertel mijn verhaal over Unicef en als ik later het woord aan Meester Durenkamp geef, bedenk ik dat ik veel van wat ik wilde zeggen vergeten ben.
Meester Durenkamp spreekt mooi. Hij legt uit waarom de Catharinaschool het monument geadopteerd heeft en waarom we herdenken. Hij doet dat prachtig, als een echte meester kindgericht. Daarna volgt de kranslegging. Honderdennegen kinderen, een minuut stilte, ik krijg een brokje in de keel als ik naar die serieuze kopjes kijk. Het doet ze blijkbaar wat.
Tante Dora en tante Bep delen limonade en snoepjes uit. Ook dat hoort erbij. Daarna lekker spelen in de tuin. En dan is de speeltuin weer leeg, op groep 8 na. Die wordt verwacht bij kunstenaar Rob Schotsman, die met hen panelen van 1,5 bij 1,5 meter gaat beschilderen. Ik hou mijn hart vast. Bij groepswerk kan veel misgaan; dat weet ik uit ervaring. In het begin is het dan ook rommelig. Maar als de groepen (bestaande uit vier leerlingen) eenmaal over de drempel van de verlegenheid zijn, dan gaat het fantastisch. Ik maak video-opnames en zie later hoe geweldig de samenwerking van de meeste groepjes is. Grote klasse. Een compliment aan Meester Roomer en Rob Schotsman.
De panelen worden door Henk en Hans opgehangen en door iedereen bewonderd. Ze zijn ook buitengewoon mooi. Je waant je haast in het Cobra-museum. Groep 8 gaat weer naar school, en wij - Tante Zus, tante Bep Ouderboom, tante Bep v. Gunst, Ome Jan, Dora, Willem, Ronnie, Hans, Henk, Astrid en Pim - maken de zaal schoon en richten hem in voor het middagprogramma. Tante Bep van Gunst heeft heerlijke tomatensoep gemaakt, met de heerlijkste ballen van de wereld. Een beetje zout was die wel, maar dat leidde tot een hogere omzet bij de bar.
De eerste gasten komen al voor enen binnen. Dat geeft niet, er is koffie. Met Ome Jan Hogers hang ik de vlag uit. Onder zijn protest, want dat mag volgens hem niet. Hij heeft nog gelijk ook, maar dat hoor ik pas een paar dagen later. We moeten voortaan maar een speeltuinvlag ophangen. (Bestaat zo'n vlag eigenlijk wel?)
Tegen drieën loopt het aardig vol. Meneer Trijtel - hij was nog koopman op de Markt voor Joden - was weer onze eregast. We hebben in verband met de weersomstandigheden besloten om de herdenking binnen te houden. Danny Nijburg opent het programma met een welkomstwoord. De leerlingen van groep 8 starten met een lied uit de Mauthausencyclus van Mikis Theodorakis. Dat doen ze zo ontroerend dat ik in de zaal stiekem een traantje zie wegpinken. In zekere zin vrolijkt de Klezmermuziek ons wat op door de enorme levendigheid waarmee het wordt uitgevoerd door het ensemble Ejbik Lebn. De teksten stemmen echter tot minder vrolijkheid.
Dan spreekt Rabbijn Vorst. Hij richt zich eerst tot de aanwezige kinderen en richt daarna zijn aandacht aan de volwassenen. Ik ervaar zijn toespraak als zeer waardevol. Zijn toespraak nemen we op in de volgende Vuist.
Na nog enkele nummers van het Klezmerensemble, gaan allen naar buiten voor de bloemlegging en de minuut stilte. Gelukkig is het opgehouden met regenen. Iemand oppert dat Opa Dick Neijssel dat van boven voor ons regelt. Wat wel waar is: Ik mis hem erg op dagen als deze.
Last but not least komt wethouder Duco Adema nog binnen. Hij zat vast in het verkeer. Hij is zo onder de indruk van de panelen dat hij vraagt of ze niet in het Stadsdeelraadkantoor kunnen worden opgehangen.
Nog lang blijven we napraten met de medewerkers en Ome Jan Vlietman en Ome Cor Jager en hun echtgenotes. Hun verhalen zijn altijd weer boeiend. Als ik een dag later naar de video-opnames kijk, kom ik weer onder de indruk van wat zich heeft afgespeeld. Er was een zeer gemengd gezelschap aanwezig, jong en oud, mensen van verschillende achtergrond, cultuur of nationaliteit. Allen overtuigd dat deze herdenking zinvol is.
Volgend jaar weer.
