       Jongens en meisjes,
Wie vorige maand op de televisie keek naar de Amerikaanse tanks die rondreden in Bagdad, was opnieuw getuige van een bevrijding. Maar met mij zullen sommigen van u zich de vraag gesteld hebben: is deze oorlog in Irak gerechtvaardigd? Zijn deze soldaten de geallieerden van vandaag? Wie de beelden ziet van vergaste Koerden in Irak of van de genocide in Rwanda en de vreselijk verminkte lichamen waarneemt, kan opnieuw het gevoel van misselijkheid niet onderdrukken. En tegelijkertijd komt dan bij mij de vraag op en vooral de schaamte: waarom is deze terreur niet voorkomen? Vanavond herdenken we de vrouwen en mannen die als antwoord op de vragen van hun tijd bereid waren te strijden tegen de dictaturen die in de Tweede Wereldoorlog Europa en grote delen van Azië in een afschuwelijke greep hielden. Velen van hen verloren daarbij het leven. Deze avond biedt ons echter ook de gelegenheid na te denken over de vragen van onze tijd. Wat zijn onze antwoorden op de vragen over recht en onrecht, vrijheid en onvrijheid, oorlog en vrede? Dat sommigen van ons hier de Tweede Wereldoorlog, de onderdrukking en terreur alleen van beelden op de televisie, foto’s en verhalen kennen, is daaraan ondergeschikt. Dat het al zo lang geleden is, of dat de oorlog en terreur gelukkig ver weg van ons plaatsvinden, mag en kan geen excuus zijn om ons afzijdig te houden. Door hier vanavond in grote getale aanwezig te zijn geeft u aan niet afzijdig te willen blijven bij het nadenken over de vragen van onze tijd, niet uw verantwoordelijkheid te willen afkopen, net zo min als recht, vrijheid of vrede te koop zijn. Maar durven we echt na te denken over de vragen van onze tijd? En daarbij gaat het niet alleen om vragen over de rechtvaardigheid van de oorlog in Irak of hoe we de genocide in Rwanda hadden kunnen voorkomen. Durven we het echt aan om bijvoorbeeld te luisteren naar een andere opvatting en toe te geven dat we fout waren? Durven we het echt aan om niet alleen respect te tonen voor andermans cultuur of religie, maar ook ruimte te geven voor integratie van die ander in ons midden? Durven we het echt aan om solidair te zijn met anderen die het minder hebben, voor iemand, nu naast ons, iemand in onze straat, of heel ver weg? Durven we het echt aan om een kind, ouder of partner te laten vertrekken om te vechten tegen een dictatuur in een ander, ver land? We kunnen dankbaar zijn voor de vrouwen en mannen die in de Tweede Wereldoorlog bereid waren verzet te bieden tegen onrecht, en te strijden voor vrijheid en vrede. De antwoorden op de vragen van onze tijd zijn verre van eenvoudig. Maar ik hoop dat de moed van degenen die wij vanavond herdenken, ons nu en straks, keer op keer weer de inspiratie zal geven om erover na te denken. |
Wie terugkijkt naar de filmbeelden van de bevrijding van ons land in 1945, en de soms uitzinnige blijdschap ziet van de mensen, voelt zelf ook de ontroering in zich opkomen. Wie een blik werpt op de foto’s van concentratiekampen en de gruweldaden van de nazi’s ziet, voelt zich misselijk worden.