Aan het begin van de oorlog woonde ik op Vechtstraat 117h. Ik woon sinds 1946 in Engeland maar nog steeds herinner ik mij dat ik in de speeltuin ging spelen en toen plotseling werd die een markt. Tranen schieten mij in de ogen als ik aan die vooroorlogse tijd terug denk.

De Joodse Jack Santcross, geboren in 1935, woonde tot begin 1943 in de Rivierenbuurt.

---

Tweestromenland van Abel Herzberg

De trein die schrijver Abel Herzberg naar Bergen-Belsen bracht vertrok op 11 januari 1944 uit Westerbork. In die trein zat ook Jack Santcross. De trein die op 10 april 1945 – een week voordat de Engelsen Bergen-Belsen bereikten – Abel Herzberg wegvoerde had weer als ‘medepassagier’ Jack Santcross.

Later las Santcross het boek van Herzberg: Tweestromenland – een dagboek van Bergen-Belsen. Hij had al de pijn gevoeld en elke marteling ervaren die Herzberg beschrijft. In 1997 vertaalde Santcross het onder de titel "Between Two Streams - A Diary from Bergen-Belsen" ; uitgegeven door I.B. Tauris.

---

Paradise Lost

Het korte levensverhaal van een jongetje uit de Rivierenbuurt.

Aan het begin van de oorlog woonde ik op Vechtstraat 117h. Ik ben nu in mijn 70ste jaar en woon sinds 1946 in Engeland maar nog steeds herinner ik mij dat ik eens in de speeltuin mocht spelen en toen plotseling werd het een markt waar ik enkele keren sprotjes ging kopen.

Een van mijn oma's woonde op het Meerhuizenplein 1 op 2 hoog en de andere in de Swammerdamstraat 73 op 1 hoog. Beiden zijn vermoord in de vernietigingskampen. De een op 1 februari 1943 in Auschwitz en de andere op 23 april 1943 in Sobibor. Ik liep vaak de weg naar hun woningen en herinner mij nog steeds de roeiclub aan de Berlagebrug en de wagens en schepen van Puls langs de Amstel als ik daar voorbij liep.

Verhuizingen en deportaties

Voor mij is die tijd van toen een kwestie van 'Paradise Lost' en de tranen schieten mij in de ogen als ik dit hier zit te schrijven en ik aan die vooroorlogse tijd terug denk. Toen begonnen de verhuizingen en deportaties:

• Christiaan de Wetstraat 14h begin 1943,
• Hollandse Schouwburg april 1943,
• Onmiddellijk gevolgd door Westerbork, Amersfoort en Bergen-Belsen half januari 1944,
• Tröbitz april 1945,
• Terug in Amsterdam juni 1945,
• Joodse Invalide tot ongeveer eind oktober 1945,
• Kreuzlingen in Zwitserland om te herstellen tot februari 1946,
• Vanaf februari 1946 tot mijn vertrek naar Engeland, zat ik nog even op de Openbare School voor gewoon lager onderwijs, Meerhuizenplein 4.
• Engeland april 1946.

Met leren jassen op hun DKW-tje

Ik heb ook nog een foto - eind jaren dertig - van mijn ouders op hun DKW-tje voor de deur van onze woning in de Vechtstraat. Mijn plaats was tussen hen beiden in.

Mijn moeder had net zo een leren jas als mijn vader aan heeft. Die leren jassen hebben ons misschien wel geholpen Bergen-Belsen te overleven. In de wintermaanden hebben ze hun tijdens de eindeloze appèls tegen de kou beschut. Ze hebben in Bergen-Belsen soms in de keukens gewerkt. Die keukens lagen buiten de afdeling (het Sternlager) van het kamp waar wij zaten. In de voering van die jassen konden zij soms een beetje eten voor mij het kamp binnen smokkelen.

Jack Santcross