Dodenherdenking,
Vanuit de versleten stoel in het achterhuis kijk je me aan.
Het is weer bijna 4 mei, dan roep je me altijd op het matje.
Je oude stem herkrijgt zijn kracht.
Je ogen glanzen als je zegt:
'je leeft zoals jij dat wilt
je zegt wat je vind en iedereen mag het horen
je mag elke componist waar dan ook vertolken
je hebt zelfs je eigen monument....
maar weet je nog hoe kostbaar die vrijheid was?
en hoe kwetsbaar?!'
En zoals ieder jaar zeg ik: 'Nee, vertel het me.'
Je vertelt hoe het was om Niet vrij te zijn.
Barakken, deportaties, kampen.
Je jaagt me angst aan met je pijn
en gruwelijke verhalen van martelingen en verraad.
Je zegt me hoe het was om zo dicht bij de dood te zijn.
De ondergrondse, het Verzet.
Je valt me lastig met de prijs die je moest betalen zodat ik
hier en nu
in vrede en welvaart
mijzelf mag zijn.
Je vraagt me waar ik zal staan
als jou opnieuw die vrijheid wordt ontnomen
als jij opnieuw wordt opgehaagd
als jij opnieuw de vijand durft weerstaan
Je geeft me de keus:
zal ik je helpen ontkomen,
tot de vijand is verjaagd?
of zal ik, laf,
hem zijn gang laten gaan?
Je daagt me uit of ik de vrijheid durf bewaren.
moedig
heldhaftig
vastberaden?
Toe
vertel me de verhalen
stel me de vragen
zit me op de huid.
Maar mijn antwoord stel ik opnieuw een jaartje uit.
Ik zie in je ogen vijf jaar onderdrukking als hernieuwde pijn.
En weet alleen dat ik de rest van mijn leven moed voldoende zal
hebben
om twee minuten stil te zijn.
Maarten Smit
