Erik Koldenhof - stadsdeelvoorzitter

Dames en heren,
jongens en meisjes,

Vandaag, op 4 mei 2005 staan wij met elkaar opnieuw stil bij de slachtoffers uit de Tweede Wereldsoorlog, maar ook bij slachtoffers die zich hebben gegeven voor de vrede, ná deze verschrikkelijke oorlog.

Als men in onze maatschappij vooral oog heeft voor cijfers dan wordt je nog altijd stil van de enorme aantallen mensen die in zo’n korte tijd vermoord zijn en de aantallen mensen die zich hebben ingezet voor de vrede, toen en tot op de dag van vandaag. 60 jaar geleden: voor de jongeren onder ons lijkt het een eeuwigheid geleden, voor de mensen die het meemaakten is het als de dag van gisteren.

Maar onze maatschappij heeft ook oog voor de kwaliteit van het kleine, voor die éne die zijn nek uitsteekt, en voor die éne die nu, na 60 jaar nog steeds geen raad weet met datgene wat hij of zij in de oorlog heeft meegemaakt en waarbij je de vraag kunt stellen welke invloed de oorlog heeft gehad op de kwaliteit van leven. Vandaag staan we stil bij de gevallenen maar ook bij de mensen die stil van binnen zijn geworden. Bij hen dit nog altijd gemist worden.

Dodenherdenking en Bevrijdingsdag 2005 staan in het teken van ‘Mensen en idealen’. Hier bij de fusilladeplaats bij de Rozenoordbrug werden ruim een maand voor het einde van de oorlog zoveel verzetsstrijders geëxecuteerd. De dertig jaarige dokter Ittmann was één van hen. Hadden deze mensen idealen? Groots en meeslepend? Of handelden zij juist eerder gewoon, vanuit menslievendheid en solidariteit, vanuit verzet tegen ongelijkheid en onvrijheid of gewoon omdat men zijn werk wil doen? Waarom moet een mens sterven als hij vóór de vrede is? Deze mensen maken ons stil van bewondering en verwondering: hoe bestaat het dat mensen – van wie de buitenwereld dat vaak helemaal niet wist – zo moedig kunnen zijn? Zestig jaar na dato herdenken we hen, nog altijd, met veel respect.

Ook in de recente geschiedenis stellen mensen met idealen hun leven in het teken van de strijd voor vrijheid en onrecht. Zij stellen alles in het werk om het fundamentele recht op vrijheid en gelijkheid te bevechten, of soms te bewaren. Mensen als Martin Luther King of Gandhi maar ook zoveel mensen die wij niet kennen of zien in landen als Wit-Rusland, Zimbabwe of Noord Korea. Zij verdienen onze onvoorwaardelijke steun en het minste dat wij kunnen doen is een moment stil te staan bij en respect te tonen voor hun grootse daden.

Dames en heren, De herdenking wordt levend gehouden door het vertellen van de verhalen. Het verhaal van de 500 Joodse kinderen die werden gered uit de creche tegen over de Hollandse Schouwburg. Kinderen waarvan een deel ongetwijfeld in onze Rivierenbuurt heeft gewoond. Het verhaal van grootouders die hun kleinkinderen vertellen over hun belevenissen tijdens de oorlog. Over buren die van de ene op de andere dag zomaar vertrokken waren. Van een leger wordende schoolklas. De verhalen van mensen als Ed van Thijn en zovelen die de bevrijding meemaakten vanuit het kamp waarin zijn opgesloten zaten, in Westerbork of in een van de vele, vele Duitse kampen. Maar ook het fantasieverhaal van een Marokkaans jongetje dat een paar jaar geleden hoorde over hoe het Joodse kinderen verging en waarbij hij zich voorstelde dat hem dit zou overkomen… Wij moeten die verhalen levend houden om ons zelf en anderen te vertellen: dit mag nooit meer gebeuren.

Verhalen die ook nu geschreven worden. Trots mogen wij zijn op het feit dat nu juist hier, in de Rivierenbuurt, de verhalenvertellers van nú, hun onderdak kunnen vinden. In het huis waar vroeger de familie Frank woonde wordt vanaf dit najaar aan gevluchte schrijvers de gelegenheid geboden om in alle rust hun belevenissen op te tekenen en door te gaan met de strijd tegen onrecht in hun eigen land. Zij kunnen in vrijheid uiting geven aan hun idealen! Wij tonen hiermee onze bereidheid om onze veiligheid met anderen te delen. Want vrijheid zonder veiligheid bestaat niet!

En dat in een tijd waarin we de laatste tijd veel somberheid meemaken… Na de moord op mensen die hun ideaal wilden verwezenlijken in de politiek of als televisiemaker is in Amsterdam en in Nederland zoveel onrust ontstaan. Alles staat ter discussie, oude en nieuwe vooroordelen worden uit de kast gehaald, de nadruk ligt op foute normen en waarden, er wordt nog steeds gediscrimineerd en radicalisme en botte domheid tieren welig.

Geachte aanwezigen, Wij laten ons niet gek maken! Wij staan hier om te bewijzen dat we ons niet laten meeslepen in deze neerwaartse spiraal! Niet door onze mond te houden maar door met zijn allen, ‘Wij Amsterdammers’ , de positieve zaak te ondersteunen. Dat betekent dat wij actief aan de slag moeten. Want vrijheid is niet vanzelfsprekend, vrijheid is niet statisch maar dynamisch.

Wij staan hier niet als idealisten, wij staan hier als gewone mensen, jong en oud. Vandaag door samen te herdenken en morgen door samen onze vrijheid en ongedeeldheid te vieren.