Aleid Wolfsen - Tweede-Kamerlid

Dames en Heren,
Jongens en Meisjes,

De plek waar we nu staan was in de Tweede Wereldoorlog een fusilladeplaats. Fusilladeplaats Rozenoord.

Fusillade komt uit het Frans. Vertaald naar gewoon Nederlands betekent het: Doodschieten met geweren. Iemand naar een bepaalde plek brengen met als doel hem dood te schieten met een geweer, is moord.

Op deze plek zijn in de oorlog mensen vermoord. Niet een, niet twee, maar meer dan 100. Allemaal vermoord. Allemaal puur wraak. Wraak op mensen die actief waren in het verzet. Wraak op verzetsstrijders. Mensen die zich actief verzetten tegen de bezetting van Nederland.

Bij moord worden niet alleen de slachtoffers zelf gedood. Het treft ook iedereen die hun dierbaar is. Partners, ouders, kinderen, familie, kennissen en anderen. Dus denken we bij deze herdenking ook aan hen.

Ieder mens heeft idealen. Grote idealen als vrijheid, vrede, rechtvaardigheid of gelijkheid. Maar ook gewone idealen. Iets wat je heel graag wilt bereiken. Gelukkig worden. Een goede partner zijn. Een mooi diploma halen. Het vak leren dat je leuk vindt, zoals ik net van Danny zag op de tentoonstelling. Hij heeft als ideaal om een goede stukadoor te worden. Anderen willen een goede vader of moeder zijn, of een leuke opa of oma.

Veel van die idealen kun je alleen verwezenlijken als je leeft in een vrij land. Waar je vrij kunt denken en geloven wat je wilt, waar je vrij kunt zeggen of schrijven wat je wilt, waar je vrij kunt herdenken wat je wilt, waar je vrij kunt stemmen op wie je wilt, waar je vrij kunt vergaderen waarover je wilt en waar je vrij kunt samenwonen of trouwen met wie je wilt.

Straks zijn we twee minuten stil. Om respectvol te herdenken. Niet alleen iedereen die hier is vermoord. We herdenken dan iedereen die in het Koninkrijk der Nederlanden of waar ook ter wereld is omgekomen sinds het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog; in oorlogssituaties of bij vredesoperaties.

Zo af en toe lees of hoor je de vraag of dit herdenken nog wel betekenis heeft. Bij mij komt die gedachte nooit op.

Nederland is een democratische rechtsstaat. Zelf zit ik in de Tweede Kamer. Daar proberen we mooie wetten te maken. Soms betrap ik me er op hoe gemakkelijk we daar praten over mensenrechten en over vrijheid en veiligheid. Alsof dat allemaal vanzelfsprekend is. Dat hoort het uiteraard wel te zijn.

Net na de oorlog zijn er als een reactie op die oorlog ook mooie internationale verdragen gemaakt. Onder andere de Universele Verklaring van de Rechten van de Mens van de Verenigde Naties. En het Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden. Hoe verder de oorlog van ons verwijderd is, hoe meer je soms de inhoud van die verdragen en mooie wetten lijkt te moeten benadrukken. Zeker nu, bij de dreigingen van terrorisme.

Heeft herdenken nog wel zin. Zeker. We moeten ons blijven realiseren waar de mensen die hier vermoord zijn voor streden. Voor een vrij Nederland. Hoe kun je morgen echt de bevrijding vieren als je vandaag niet eerst herdenkt.

Je zegt het soms zo gemakkelijk. Iedereen heeft recht op leven. Niemand mag gefolterd worden. Slavernij is verboden. Je hebt recht op bescherming van je persoonlijke vrijheid. Je hebt recht op veiligheid en ook al op privacy. Er is vrijheid van gedachten, geweten en van godsdienst. Je mag vrij vergaderen. En ... iedereen heeft recht op een eerlijk proces. Allemaal rechten die zijn vastgelegd in de mooie verdragen.

Maar, als niemand zich had verzet, hadden we nu niet in vrijheid kunnen leven. Hadden we geen gebruik kunnen maken van al die rechten. Als niemand zich daadwerkelijk verzet bij dreigend gevaar of bij een bezetting zijn al die fraaie wetten en verdragen niet meer dan wat inktvlekken en mooie letters op een papier.

Als niemand zich verzet als het er echt op aankomt, kan niemand meer z’n idealen verwezenlijken. Zonder verzet geen vrijheid.

Het zijn dus ook twee minuten om je te realiseren dat we in Nederland stil kunnen en mogen zijn.

In vrijheid kunnen leven is een van de grootste voorrechten die je kan overkomen. Daarom moet vrijheid ook niet worden opgevat als vrijblijvendheid. Vrijheid is niet vrijblijvend. Het verplicht ons om daar verantwoord mee om te gaan.

Het verplicht ons om de vrijheid van anderen te respecteren. Dat betekent wat mij betreft bijvoorbeeld: je heftig verzetten tegen racisme, tegen discriminatie, tegen intolerantie, tegen uitsluiting. Anderen niet beledigen om het beledigen, anderen niet kleineren om het kleineren en anderen niet vernederen om het vernederen. Maar ook anderen niet hinderen waar dat niet nodig is. Daar bedoel ik niet mee dat anderen je onverschillig zouden moeten laten. Integendeel. Vrijheid verplicht ook om anderen aan te spreken, te corrigeren, te leren.

Op deze plek zijn meer dan 100 mensen vermoord. Zonder een eerlijk proces. Enkel omdat ze het belangrijk vonden dat we in Nederland vrij konden leven, vrij onze idealen konden nastreven. Ze verzetten zich tegen onrecht en streden voor vrijheid.

Herdenken heeft dus zin.

Daar moeten we geen vraagtekens bij zetten, maar een groot uitroepteken.