      
Een maand geleden was ik als lid van een delegatie van de Partij van de Arbeid te gast in Berlijn, een stad die nog steeds door de oorlog is getekend. In vele gebouwen zijn de inslagen van kogels te zien. Lege plekken verraden waar bommen zijn gevallen. Dwars door de stad loopt het spoor waar de Muur stond, die ten tijde van de Koude Oorlog, tot 1989, de stad verdeelde. Het is ook de stad waar aan de rand van een meer, de Wannsee, het gebouw staat waar begin 1942 de beslissing viel om Joodse vrouwen, mannen en kinderen massaal uit te roeien. Op een bijna idyllische plek werd een besluit genomen, dat nog steeds niet èn nooit te bevatten zal zijn. Zowel vanwege het vreselijke grote aantal slachtoffers, als de systematische wijze waarop Joodse medeburgers werden vervolgd en vermoord. Wat we wel kunnen proberen te bevatten is dat onze vrede en vrijheid niet vanzelfsprekend zijn. Het is goed om daar bij stil te staan, juist hier, op deze plek, waar we ook niet kunnen bevatten dat vele mensen zijn gefusilleerd, uitsluitend omdat zij streden voor vrede en vrijheid. Dat onze vrede en vrijheid kwetsbaar zijn, hebben we ons gerealiseerd bij terroristische aanslagen zoals vorig jaar in Londen, en daarvoor ook in onze stad. Dat opnieuw levens in het geding kunnen zijn, zal in de gedachten zijn van vaders en moeders, die hun kind, of van geliefden die hun naaste zien vertrekken naar Uruzgan in Afghanistan, of elders in dat land. Dat vrede en vrijheid kostbaar zijn verplicht ons onze verantwoordelijkheid te nemen en daaraan nu en voor de toekomst invulling te geven. We mogen niet afzijdig blijven. Dat vraagt van velen van ons minder zelfgenoegzaam te zijn, minder van: zoals wij het doen, is het goed. Dat vraagt van ons meer open te staan voor nieuwe Amsterdammers, en voor hun achtergronden en waarden. Dat vraagt van ons onze angst voor het vreemde proberen te overwinnen. Ik geef toe dat we in het verleden te naïef zijn geweest en hebben gedacht: het komt vanzelf goed met de integratie van migranten. We hebben onderschat dat van een ieder inspanningen nodig zijn. Door verantwoordelijkheid te tonen voor onze naasten, door een opleiding te volgen, een baan proberen te vinden, door samen een gemeenschap van Amsterdammers te vormen, kunnen we invulling geven aan onze vrede en vrijheid. Ik gruw van de populisten die ons willen doen geloven dat in elke moslim een terrorist schuilt, dat bij een aanslag of moord de dader vanzelfsprekend onder moslims gezocht moet worden, dat angst de beste leidraad voor de ander is. Het delen van onze vrede en vrijheid is in essentie de erkenning dat we in verscheidenheid met elkaar leven. Ik ben blij en dankbaar dat ook dit jaar vele kinderen in ons stadsdeel op deze wijze invulling geven aan hun ideaal van vrede en vrijheid. Een bijzonder woord van waardering voor Henk ’t Hooft, de voorzitter van Stichting Kindermonument. Dankzij jouw inspiratie Henk, slagen de kinderen erin een verbinding te leggen tussen de herdenking van de mensen die in het verleden hebben gestreden voor vrede en vrijheid, en de verantwoordelijkheid daarvoor die wij nu en in de toekomst hebben. Met hun projecten: de kraanvogels en de vredeswensen op grote taartpunten van een regenboog laten de kinderen precies zien waar het om gaat: dat we een gemeenschap vormen, maar tegelijkertijd ook allen verschillend zijn, en dat we daarvoor niet bang hoeven te zijn. Deze invulling van vrede en vrijheid geeft daarom hoop, want onthoud: wie zelf vrij is, zal deze vrijheid ook kunnen overdragen. |
Vanavond, meer dan zestig jaar nadat ons land bevrijd werd, is het goed te beseffen hoe bevoorrecht wij zijn om zo lang in vrede en vrijheid te mogen leven: te gaan en te staan waar wij willen, uit te spreken wat wij vinden, onze eigen keuzes te kunnen maken, verschillend van elkaar te mogen zijn. Sinds 1945 zijn op vele plekken in de wereld nieuwe oorlogen gevoerd, talloze slachtoffers gevallen en ontelbare aantallen mensen vermoord, maar de meesten onder ons hebben gelukkig bezetting noch oorlog gekend.