Tijdgetuigen 1940-1945

Dirk Neijssel (1922 - 2001)
Dirk Neijssel
1922-2001

Tijdgetuigen 1940-1945
Verzetstrijders en overlevenden van concentratiekampen vertellen over hun leven

In memoriam Dirk Willem Christiaan Neijssel

Held van twee stakingen

Algemeen Dagblad 31 maart 2001 van Carel Brendel,

Hij groeide op in een gezin, dat in de crisisjaren afhankelijk was van de steun. Geld voor nieuwe kleren was er niet. In plaats daarvan droeg hij afdankertjes en ondergoed dat door de gemeente met andreas-kruisjes was gemerkt om doorverkoop te voorkomen. Het sociale onrecht, dat hij als kind voelde, was één van de drijvende krachten in het leven van de Amsterdamse monteur, communist, verzetsstrijder en speeltuinwerker Dick Neijssel.

Zijn wieg stond in de armenwijk Kattenburg, maar 15 jaar oud verhuisde hij naar de Rivierenbuurt, een relatief nieuwe wijk aan de zuidkant van de stad. Neijssel's leven speelde zich daarna grotendeels af op een vierkante kilometer. In die beperkte ruimte had hij echter een aandeel in twee historische gebeurtenissen - met in beide gevallen de Amsterdamse tram als middelpunt.

In de vroege morgen van 25 februari 1941 postte de 19-jarige Neijssel met andere communisten bij de (vlak bij zijn huis gelegen) tramremise in de Lekstraat. Als de tram plat ging, zo redeneerden de aanstichters van het protest tegen de jodenvervolging, zou de rest van Amsterdam volgen. "Het fascisme - voelden we - is aan te pakken", blikte Neijssel later terug. "En dat gevoel is nooit meer bij me verdwenen, nooit." De jonge fietsenmaker was de rest van de oorlog actief in een lokale verzetsgroep van de CPN.

Na de oorlog vond Neijssel werk als monteur in de naburige tramwerkplaats. Daar legde hij op 31 maart 1955 met ruim 4000 Amsterdamse ambtenaren opnieuw het werk neer, dit keer voor loonsverhoging. De gemeente zette het leger in om de staking te breken en ontsloeg op twijfelachtige gronden 62 'opruiers', onder wie Neijssel. Dat hij en enkele andere ontslagenen een prominente rol hadden gespeeld bij de heldhaftige Februaristaking, gold niet als verzachtende omstandigheid in deze jaren van de Koude Oorlog. Pas in 1985 werden de ontslagen stakers in ere hersteld. "Dertig jaar te laat", verzuchtte hij in het boekje 'Amsterdam-Zuid in oorlogstijd'. Zijn kinderen waren trots ondanks het ontslag van hun vader. Zoon Dick jr. schreef ooit: "Kinderen krijgen toch wat van huis mee. Wat zijn zij gelukkig de kinderen van een staker te zijn en niet van een maffer".

Na de Hongaarse Opstand van 1956 en de partijscheuring van 1958 keerde Neijssel de CPN de rug toe. Hij stortte zich met extra vuur op een andere grote passie, het speeltuinwerk. Van 1950 tot aan zijn dood was Neijssel de ziel van de Buurt- en Speeltuinvereniging Amsterdam Zuid - die was gevestigd in de Gaaspstraat naast het complex van de Gemeentetram.

"Wij hebben hem leren kennen als iemand die zich vele jaren heeft ingezet voor onze jeugd en zullen ons blijvend laten leiden door zijn idealen", stond afgelopen week te lezen in een rouwadvertentie van alle speeltuinvrienden en -vriendinnen'.

Net als veel verzetsmensen kon 'Opa Dick' het verleden niet laten rusten. De speeltuin in de Gaaspstraat fungeerde tijdens de oorlog enige tijd als Joodse markt. De Joodse kooplieden en hun Joodse klanten werden namelijk geweerd van de andere markten. Ter nagedachtenis aan deze episode richtte Neijssel in zijn speeltuin een Kindermonument op. Op deze plek bewezen de vrienden van 'Opa Dick' hem gisteren de laatste eer. De rouwadvertentie van de familie was veelzeggend. "De oorlog 1940-1945 is voor hem eindelijk voorbij".

Naar de inhoudsopgave Naar het verhaal van Mientje Naar het verhaal van Dirk Naar het verhaal van Celine Naar het verhaal van Jan Naar het verhaal van Truus Naar het verhaal van Cor Naar het verhaal van Mirjam Naar het verhaal van Fred Naar het verhaal van Els Overzicht van de Tijdgetuigen